Buldožer [Ljubljana]

Biografija

Nukleus sastava Buldožer nastao je početkom sedamdesetih godina kada je gitarista i pevač Boris Bele (rođen 1949. u Gračacu, ex Sinovi) osnovao grupu Sedem svetlobnih let (Sedam svetlosnih godina) u kojoj su svirali klavijaturista Borut Činč, basista Andrej Veble, gitarista Dušan Žiberna (kasnije u Pankrtima) i pevač Andrej Trobentar, kasnije lider sastava Na lepem prijazni. Retko su nastupali, ali su nekoliko godina uporno vežbali i imali sopstveni materijal, blizak onome što je Buldožer kasnije svirao. 

Prvi veći uspeh postigli su na festivalu BOOM 74. a njihova pesma “Krinko razkrinkaj” objavljena je na živom albumu sa te smotre. Bez većih ambicija počeli su da rade sa Markom Breceljem (ex Krik) koji je u to vreme snimio solo LP “Coctail” (RTV LJ 1974.). Početkom 1975. godine Brecelj je konkurisao na Opatijskom festivalu, gde je njegova pesma primljena, ali kada je počeo da radi sa grupom, shvatio je besmislenost festivalskog pojavljivanja. Predložio je Beleu da nastupe kao duet, što im je bila dobra prilika za razaranje festivalskog štimunga. Napravili su nekoliko solidnih skandala pa se, naravno, nisu probili u finale. Od marta 1975. godine počeli su da nastupaju pod imenom Buldožer po ideji Borisa Belea koga je inspirisalo jedno delo slovenačkog pesnika i njihovog dugogodišnjeg prijatelja Ivana Volariča Fea. Originalnu postavu grupe činili su, pored Brecelja i Belea, Borut Činč, Andrej Veble, Uroš Lovšin (gitara) i Štefan Jež (bubnjevi). Prvi veći nastup imali su na BOOM festivalu u Zagrebu iste godine. Tada su se za njih zainteresovali urednici iz Jugotona, ali su pregovori bili bez uspeha. Članovi grupe su se odlučili za PGP RTB jer su procenili da će njihova vrsta humora imati dobar odjek u Srbiji. Avgusta 1975. godine u ljubljanskom studiju “Akademik” su započeli snimanje debi albuma “Pljuni istini u oči” i on je izašao u decembru. Produkciju su radili članovi grupe i muzički novinar Dražen Vrdoljak. Serija za to vreme vrlo neobičnih kompozicija “Yes, my baby, no”, “Ljubav na prvi krevet”, ”Blues gnjus”, ”Život je feferon”, kao i efektan omot u obliku novine sa njihovim otkačenim žurnalističkim radovima, učinili su da prvi tiraž plane za kratko vreme. I pored interesovanja publike, PGP RTB je odugovlačio sa doštampavanjem ploče, jer su neke stvari na omotu i u pesmama “bile sporne”. Smetao je najverovatnije njihov očigledni cinizam u kombinaciji sa slikom pionira (mladi Borut Činč) koji svira harmoniku a iza njega je slika J. B. Tita. Pa je na doštampanom omotu ta slika zamenjena fotografijom golog muškarca! Nije ih bilo u medijima, ali su zato tokom cele 1976. godine prodirali u javnost živim nastupima, gradeći imidž freak grupe na tragu radova Frenka Zape (Frank Zappa). Tu sličnost su oni uvek negirali predstavljajući se kao “jedan tipičan narodno-zabavni ansambl iz Slovenije” (Eine tipische Export artikel aus Slowenien). 

buldozer-enciklopedija-09

U prvo vreme nisu bili najbolje prihvaćeni ni u Sloveniji, tako da su im koncerti često otkazivani. Ipak, oni su prva slovenačka grupa koja je u ljubljanskoj hali “Tivoli” održala koncert i to juna 1976. godine, pod nazivom “Povratak otkazanih”. Uprkos svemu, te godine u Zagrebu, Brecelj je dobio nagradu Sedam sekretara SKOJ-a za ploču “Coctail”. Oktobra 1976. godine snimili su u Novom Sadu, opet za PGP RTB, album “Zabranjeno plakatirati” u postavi koju su činili Brecelj, Bele, Lovšin, Činč i novi članovi Vili Bertok (bas) i Tone Dimnik (bubnjevi). Potom su usledile zamorne konsultacije sa izdavačem. Sugerisano im je da reč nirvana promene u kafana, a stavljane su im primedbe da imaju suviše pornografske tekstove. Nije im odobrena ni ideja da se album zove “Još jedna ploča što kvari našu decu”. Snimci su se u toj firmi kiselili godinu dana, sve dok ih nije otkupio slovenački Helidon i objavio novembra 1977. godine. Na tom albumu su kroz pesme “Helga”, ”Jeste li vidjeli djevojčice” i ”Dobro jutro, madam Jovanović” potvrdili sklonost ka crnom humoru i sarkazmu. Psihodelična verzija pesme “Ne brini, mama” sa te ploče, urađena je 1992. godine za film “Mi nismo anđeli” Srđana Dragojevića. Zatim je Bele otišao u vojsku, Lovšina su zamenili novi gitaristi Janez Zmazek i Dušan Žiberna, a došao je i novi bubnjar Dušan Vran. Ubrzo je u vojsku otišao i Brecelj. Marta 1978. godine nastupali su kao predgrupa na koncertima sastava Dr Feelgood po Jugoslaviji. Septembra iste godine postavili su osnovni koncept sledeće ploče “Izlog jeftinih slatkiša” a u isto vreme su dobili ponudu da za film “Živi bili pa vidjeli” Milivoja Puhlovskog i Bruna Gamulina urade muziku. Kao “statisti sa posebnim zadatkom” u filmu su glumili koncertno izvođenje pesme “Novo vrijeme” u zagrebačkom klubu “Lapidarij”. Marta 1979. godine napustio ih je Marko Brecelj da bi se posvetio osobenoj samostalnoj karijeri. Ovaj razlaz su mnogi protumačili kao sumrak Buldožera, ali su se prevarili. Juna meseca im se pridružio zagrebački književnik i gitarista Davor Slamnig (rođen 1956. ex Entropija), a Bele je preuzeo ulogu glavnog pevača. Uoči filmskog festivala u Puli objavili su maksi singl sa muzikom iz filma ”Živi bili pa vidjeli” a iz novina su saznali da su dobili Zlatnu arenu. U konkurenciji za Zlatnu arenu bilo je i Bijelo dugme, pa su tvrdili da su skromno potplatili žiri. Zbog obaveza prema Armiji, iz grupe je otišao basista Vili Bertok, a mesto su ponudili starom članu, doktoru Vebleu. Budući da je radio u mariborskoj bolnici, poziv je prihvatio kao dobrodošlo osveženje. Početkom 1980. u ljubljanskom studiju “Tivoli” snimili su ploču “Izlog jeftinih slatkiša”. Ona im je donela prvi radijski hit “Žene i muškarci”, ali i zapažene ”Okrutni bogovi Istoka”, ”Slovinjak punk”, ”Boogie za prijatelja” (na tekst Ivana Volarića). Prvi put su ostvarili formu trominutnih pesama uz čitavu smešu različitih žanrova. Iako je kao autor dela tekstova potpisan Marko Brecelj, jasno je da su kičmu grupe činili Bele i Činč koji su uradili i produkciju. Na snimanju su gostovali Metka Močnik (vokal), Lado Jakša i Srečo Papič (sitar). Posle drugarske saradnje sa Pankrtima, Činč je septembra 1980. godine otišao na odsluženje vojnog roka. Na koncertima povodom nove ploče zamenio ga je saksofonista Lado Jakša (koji se odlično snalazi i za orguljama), muzičar sa dugim jazz pedigreom. Dodatno pojačanje na nastupima bila je atraktivna crnka, foto-model Tatjana Hartman Beba. Tokom izvođenja pesme “Žene i muškarci”, na bini se pojavljivala u čarapama sa podvezicama, a tokom biseva je svlačila gotovo sve sa sebe. U to vreme Boris Bele je dobio posao urednika u Helidonu, pa je organizovao otkup njihovog prvog albuma od PGP RTB-a. Reizdata, ploča je opet odlično prošla na tržištu. Da se Bele dobro snašao u ulozi urednika, potvrdilo je objavljivanje ploče grupama kao što su Na lepem prijazni, Film, Lačni Franz, Luna, Mizar, Let 3, KUD Idijoti i drugima. 

buldozer-enciklopedija-08

Davor Slamnig, ovenčan nagradom Sedam sekretara SKOJ-a koju je dobio za zbirku pripovedaka “Čudovište” (CDD 1980.), otišao je iz grupe, a u bend se vratio gitarista Janez Zmazek. Sa njim su oktobra 1981. godine snimili rockabilly orijentisan mini LP “Rok end roul” na kome su pored prepeva rock’n’roll standarda “Blue suede shoes” (“Plesne cipele”) i njihove pesme sličnog stila. Tom pločom učinili su prvi pravi zahvat u revival u tadašnjoj jugoslovenskoj rock muzici, dodavši svom minulom radu još nekoliko ubedljivih hitova. Na koncertima koje su održali februara i marta 1982. godine u zagrebačkom klubu “Kulušić”, snimili su dupli živi album “Ako ste slobodni večeras” na kome su duhovite Beleove najave i podjednako uvrnuti razgovori Dražena Vrdoljaka sa razdraganim članovima i članicama publike. U skladu sa autoironijom Buldožera i ti kratki intervjui, raspoređeni između pesama, nude ludiranje na omiljene teme: seks, droga, Goran Bregović i druge aktuelne pojave tog doba. Da grupi u to vreme ništa nije bilo sveto, svedoči patetično intoniran In memoriam Džoniju Štuliću. U skladu sa tadašnjom Štulićevom političkom zajapurenošću, Bele je obavestio okupljene da se Džoni, u znak protesta zbog stanja u Poljskoj, zapalio na zagrebačkom Trgu Republike, te mu je održao poslednje slovo. Među reprezentativnim materijalom su čak četiri verzije pesme “Helga” (originalna, takozvana underground, disko, neoromantičarska i tirolska sa harmonikama i jodlovanjem), prepev Čak Berijeve pesme “Roll over Bethoven” prilagođen u “Ko jebe Buldožer”, ali i blesavi duet braće Huberta i Črtomira (glumili su ih Veble i Činč) koji urlaju “Hey Joe” i “Another Brick In The Wall”, tačnije “Another Freak in the Hall” u duhu tvrdih crnogorskih napeva. Izvesni matori freak Franci Kokalj (u izvođenju Borisa Belea) je otpevao hipi himnu koju je napravio “kad se stopom vraćao sa djevojčicom iz Vudstoka” uz ključne stihove: “Popušimo drogu, posadimo cvijeće / komuna se naša rastaviti neće / nek vjetrovi nose naše duge kose / nek Hari Krišna vodi naše noge bose”. Oberkreiner duet i akademski vokalni oktet Marjetice su takođe dobili prostor za muzičke burleske. Na ploči su naravno i pesme iz minulog rada Buldožera. Album “Nevino srce” objavili su decembra 1983. godine kumujući mu podnaslovom “Nova zbirka ljubavnih i rodoljubnih pjesama”. Iako se na ploči osetio kreativni zamor, zablistali su u pesmama “Slovenija”, “Mrtvaci” i “Smrt Morisona Džima” urađenoj u prepoznatljivom epskom desetercu. Pesmu “Garcon de Yougoslavie” po muzici Žo Dasena obradio je Marko Vezovišek, u to vreme gitarista mariborske ska grupe Skakafci i objavio je na ploči “Igre bez meja” (RTV LJ 1984.). U verziji Buldožera u njoj je pevala glumica Mira Furlan. 

buldozer-enciklopedija-07

Po objavljivanju ploče nameravali su da naprave pauzu od godinu, dve ali ona je potrajala punu deceniju. Bele se 1984. godine preselio u Beograd gde je radio kao predstavnik Helidona, dr. Veble se posvetio medicini, Činč je otvorio studio, a Dušan Vran je tezgario po moru i Italiji. Kompilacijski CD “Nova vremena” sa pesmama nastalim od 1975. do 1983. godine, objavljen je maja 1989. godine. Početkom devedesetih su povremeno vežbali i postepeno su nastajale pesme za povratničku ploču. Kada je snimanje i miksovanje bilo skoro završeno, u studiju “Tivoli” je izbio požar i sve je propalo. Postupak su ponovili u Činčovom studiju i juna 1995. godine je izašao CD “Noć”. U postavi Bele, Činč, Lovšin, Vran i uz novog basistu Vena Jemeršiča (dr. Veble je u međuvremenu postao šef odeljenja za nuklearnu medicinu), predstavili su se u staroj formi. Na ploči je materijal koji je nastajao tokom poslednjih pet godina (otpevanih na slovenačkom i hrvatskom jeziku) a jedna od najstarijih “Vojno lice” potiče iz 1991. godine. Povratak na scenu obeležili su serijom koncerata, a na nekim nastupima im se priključio Vlada Divljan. Zatim su se ponovo povukli sa scene. U jesen 2006. godine opet su se vratili serijom nastupa i box setom “Lik i djelo” sa svih osam ploča.

buldozer-enciklopedija-06

Davor Slamnig je sa Mirom Furlan snimio ploču “Mira Furlan i orkestar Davora Slamniga” (Helidon 1983.). Autor muzike i tekstova je najvećim delom bio Slamnig, a grupu su uz njega i Miru činili Žarko Mandić (bas) i Radovan Lučić (bubnjevi). Gitarista je u country, rhythm and blues grupi Pjer Žardin i njegovi Psi od slame. Napisao je roman “Topli zrak” (Sysprint 2002.) i knjigu kratkih priča “Krumpirova rodbina” (Sysprint 2005.). Janez Zmazek je krajem osamdesetih godina postao član rock, blues, country Don Mentony Banda koji je snimio diskove “Dobra mrha” (RTV LJ 1989.), “Rad bi bil baraba” (RTV LJ 1990.), “Nezaposlenim vstop prepovedan” (RTV S 1991.), “Ko noč zamenja dan” (RTV S 1992.), “Zmikavti” (RTV S 1993.), “Hopla konopla” (RTV S 1994.), “Lenoba” (1995.), “Na drugi strani” (Helidon 1997.) i “Dobr se mi dogaja” (Nika 2000.). Zmazek je vremenom preuzeo vođstvo u grupi pa su nastupali i pod imenom Don Zmazek Band. Uroš Lovšin je preminuo 19. jula 2007. godine.

buldozer-enciklopedija-03

Diskografija

Singlovi

“Rastem” / “Svaki čovjek ima svoj blues” (RTV LJ 1975.)
“Žene i muškarci” / “Slovinjak punk” (Helidon 1980.)

Albumi

“Pljuni istini u oči” (PGP RTB 1975.)
“Zabranjeno plakatirati” (Helidon 1977.)
“Živi bili pa vidjeli” (mini LP Helidon 1979.)
“Izlog jeftinih slatkiša” (Helidon 1980.)
“Rok end roul” (mini LP Helidon 1981.)
“Ako ste slobodni večeras” (Helidon 1982. dupli živi)
“Nevino srce” (Helidon 1983.)
“Nova vremena” (Helidon 1989. kompilacija)
“Noć” (Helidon 1995.)
“Lik i djelo” (Racman 2006. box set)

Video: Blues Gnjus

VN:F [1.9.20_1166]
| GLASOVA +1 | Dobar Artikl Ili Ne? Reci Nam, Budi Svoj!
Buldožer [Ljubljana], 100% based on 1 rating

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *